Co to jest podatek od spadków i darowizn?

Podatek od spadków i darowizn to danina na rzecz państwa, do jakiej zobowiązane są osoby fizyczne w przypadku gdy nabędą rzecz lub prawo majątkowe w drodze darowizny lub dziedziczenia. Płatnikiem podatku od darowizn i niektórych nieodpłatnych umów jest notariusz. Dla dokonania niektórych czynności przed notariuszem niezbędne jest zaświadczenie o podatku od spadku i darowizn.

Podatek od spadków i darowizn

Podstawę opodatkowania podatkiem od spadku lub darowizny stanowi różnica pomiędzy wartością nabytych praw oraz rzeczy a wartością związanych z nimi ciężarów i zobowiązań, ustalona wg stanu tych rzeczy i praw w dniu nabycia oraz cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Podatek ten obarcza nabycie przez osoby fizyczne praw własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski, lub wykonywanych na jej terytorium praw majątkowych z tytułu:

• dziedziczenia, zapisu windykacyjnego, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
• darowizny, polecenia darczyńcy;
• zasiedzenia;
• nieodpłatnego zniesienia współwłasności,
• zachowku (jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu);
• nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Opodatkowaniu podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Zaświadczenie o podatku od spadku i darowizn

W przypadku gdy zainteresowani chcą przed notariuszem przeprowadzić lub uwierzytelnić zbycie praw do spadku, albo zbycie lub obciążenie opisanych wyżej rzeczy lub praw majątkowych, notariusz może dokonać tych czynności tylko za pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego, albo na podstawie wydanego przez niego zaświadczenia o podatku od spadku i darowizn, w którym naczelnik potwierdza, że:

• nabycie jest zwolnione od podatku lub
• należny podatek został zapłacony, albo że
• zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

Warto pamiętać, że 13 lipca 2025 r. weszła w życie ważna nowelizacja przepisów, dzięki której uzyskanie z urzędu skarbowego zaświadczenia nie jest już konieczne jeśli zbywane lub obciążane rzeczy lub prawa majątkowe zostały nabyte na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. W innych przypadkach (np. zniesienia współwłasności w sądzie) zaświadczenie o podatku od spadku i darowizn nadal jest potrzebne.

Podatek od spadków i darowizn – stawki

Ile wynosi podatek od spadków i darowizn? To zależy do której grupy podatkowej zaliczany jest nabywca. W przypadku nabycia własności lub praw drogą darowizny czy dziedziczenia od jednego zbywcy, kwota wolna od podatku wynosi:

1) 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;

2) 27 090 zł – jeżeli jest zaliczona do II grupy podatkowej;

3) 5733 zł – jeżeli jest zaliczona do III grupy podatkowej.

A podatek od spadków i darowizn oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku:

– dla nabywców z I grupy podatkowej:

– dla nabywców z II grupy podatkowej:

– dla nabywców z II grupy podatkowej:

Stawka podatku od nabycia własności w drodze zasiedzenia wynosi 7% podstawy opodatkowania, i nie uwzględnia się kwot wolnych od podatku. Przy nabyciu własności lub praw darowizną lub poleceniem darczyńcy, stawka wynosi 20%, jeśli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

Zwolnienia z podatku od spadków i darowizn

Warto również pamiętać o przysługujących na mocy ustawy zwolnieniach z podatku od spadków i darowizn, zarówno:

• przedmiotowych – np. nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 11 095 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 22 189 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, i przeznaczenie ich w okresie 12 miesięcy na cel mieszkaniowy; nabycie w drodze spadku lub zapisu windykacyjnego przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej przedmiotów wyposażenia mieszkania;
• jak i podmiotowych – np. nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w urzędzie skarbowym w terminie 6 miesięcy.

A co w przypadku, gdy podatek już trzeba zapłacić, a wystąpią problemy z jego uregulowaniem? Można złożyć w urzędzie skarbowym wniosek o umorzenie podatku od spadków i darowizn. Wzór takiego zaświadczenia można odnaleźć na stronach urzędów.

Ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn.

Obdarowanym, dziedziczącym:

• budynki mieszkalne lub lokale mieszkalne,
• spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu mieszkalnego lub udziały w takim prawie,
• spółdzielcze prawa do domu jednorodzinnego albo udziały w takim prawie

– przysługuje również ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn. Polega ona na tym, że do podstawy opodatkowania nie wlicza się ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m² powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje odpowiednio do wielkości udziału.

Spadki i darowizny – kancelaria notarialna Sosnowiec

Kancelaria Bańdo w Sosnowcu oferuje darczyńcom, spadkodawcom, obdarowanym i dziedziczącym, zapisobiercom, beneficjentom polecenia testamentowego, uprawnionym do zachowku, pełen zakres czynności notarialnych związanych z przekazaniem darowizny lub spadku.