Zachowek – komu przysługuje i jak go dochodzić?

Zachowek – komu przysługuje i jak go dochodzić?

Zachowek to jedno z ważniejszych uprawnień w polskim prawie spadkowym, które ma na celu ochronę najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Czym dokładnie jest zachowek, komu przysługuje i jak skutecznie go dochodzić?

Czym jest zachowek?

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, zapewniająca najbliższej rodzinie zmarłego (zstępnym, małżonkowi, rodzicom) prawo do części majątku, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie lub otrzymali mniej w wyniku darowizn. Jest to roszczenie pieniężne, zazwyczaj równe połowie lub 2/3 wartości udziału spadkowego, który przypadałby przy dziedziczeniu ustawowym.

Komu przysługuje zachowek?

Prawo do zachowku przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy, czyli:

• dzieciom,
• małżonkowi,
• rodzicom, ale tylko wtedy, gdy spadkodawca nie miał dzieci.

Warto pamiętać, że przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Jak dochodzić zachowku?

Dochodzić zachowku można przede wszystkim na drodze polubownej lub sądowej. Najlepszym pierwszym krokiem jest próba porozumienia z osobą zobowiązaną do zapłaty. W praktyce często pomocny okazuje się notariusz, który może pomóc przy sprawach o zachowek, głównie od strony formalnej i organizacyjnej. Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, który potwierdza, kto jest uprawniony do spadku i w jakiej wysokości dziedziczy spadek.

Jeśli jednak nie uda się osiągnąć porozumienia, konieczne będzie wniesienie pozwu do sądu cywilnego. W pozwie należy wskazać wysokość dochodzonego zachowku oraz uzasadnić swoje roszczenie. Kluczowe znaczenie mają tu dowody, takie jak testament, akty stanu cywilnego czy dokumenty potwierdzające wartość majątku spadkowego.

Warto zaznaczyć, że roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu co do zasady po upływie pięciu lat od ogłoszenia testamentu. Dlatego nie należy zwlekać z podjęciem działań.

Podsumowanie

Zachowek to istotne narzędzie ochrony interesów najbliższej rodziny spadkodawcy. Choć jego dochodzenie może wymagać czasu i zaangażowania, znajomość podstawowych zasad oraz wsparcie specjalistów z kancelarii notarialnej, pozwala skutecznie dochodzić swoich praw dlatego warto działać świadomie i nie odkładać sprawy na później, aby nie utracić przysługujących roszczeń.