Zapis windykacyjny – jak w testamencie przekazać konkretny składnik majątku konkretnej osobie

Zwykły testament wskazuje spadkobierców i ich udziały w spadku. A co, jeśli chcemy, aby mieszkanie otrzymała córka, działkę syn, a firmę zaufany wspólnik? Odpowiedzią jest zapis windykacyjny – rozwiązanie, które pozwala przypisać konkretny składnik majątku konkretnej osobie, bez konieczności dzielenia całego spadku między spadkobierców.

Czym jest zapis windykacyjny

Zapis windykacyjny regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że konkretna osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku. Ważne: zapis windykacyjny można ustanowić tylko w testamencie notarialnym. 

Co może być przedmiotem zapisu

Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być rzecz oznaczona co do tożsamości (np. konkretne mieszkanie, dom, samochód), zbywalne prawo majątkowe (np. udziały w spółce) czy przedsiębiorstwo, a także ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności – choćby służebności mieszkania dla osoby, której nie chcemy pozbawiać dachu nad głową. Przedmiot należy opisać precyzyjnie. W przypadku nieruchomości najlepiej wskazać numer księgi wieczystej. Zapis można ustanowić na rzecz kilku osób, wówczas nabywają przedmiot w konkretnych udziałach.

Na co trzeba uważać

Zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy już do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeśli więc po sporządzeniu testamentu sprzedamy mieszkanie, które było przedmiotem zapisu, zapis nie zadziała. Warto zatem wracać do testamentu po każdej większej zmianie majątkowej.

Zapisu nie można ustanowić pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu. Takie zastrzeżenie uważa się za nieistniejące, a jeśli bez niego zapis nie zostałby uczyniony -zapis jest nieważny. Postanowienie typu „mieszkanie dla wnuka, gdy skończy studia” nie może więc być zapisem windykacyjnym.

Zapis windykacyjny nie odbiera też praw osobom uprawnionym do zachowku. Zapis zalicza się na poczet zachowku należnego samemu zapisobiercy, ale pozostali uprawnieni nadal mogą dochodzić swoich roszczeń. Spadkodawca może natomiast obciążyć zapisobiercę windykacyjnego zapisem zwykłym, np. obowiązkiem wypłaty określonej kwoty rodzeństwu. Zapisobierca może też zapis odrzucić. Brak oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o zapisie traktuje się jak jego przyjęcie.

Co dalej po śmierci spadkodawcy

Nabycie przedmiotu zapisu można potwierdzić, stosując odpowiednio przepisy o stwierdzeniu nabycia spadku. Jest to potrzebne choćby do ujawnienia nowego właściciela w księdze wieczystej. Nie wolno zapominać o podatku. Najbliższa rodzina może skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, jeżeli zgłosi nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy (art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn).

Kiedy warto rozważyć zapis windykacyjny

To rozwiązanie sprawdza się, gdy chcemy przekazać dom jednemu z dzieci, zabezpieczyć partnera służebnością mieszkania albo wskazać następcę firmy lub gospodarstwa. Zapis można połączyć z klasycznym powołaniem spadkobierców. Notariusz pomoże dobrać konstrukcję tak, aby testament był skuteczny i nie rodził sporów w rodzinie.

Masz pytania?

Skontaktuj się z nami

Umów się na wizytę za pomocą formularza, lub
skontaktuj się telefonicznie.
Notariusz Grzegorz Bańdo Notariusz Jan Bańdo

Umów się na wizytę

Formularz kontaktowy



    Potwierdź, że nie jesteś robotem