Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku – czym się różnią?

Wiele osób myli ze sobą zrzeczenie się dziedziczenia z odrzuceniem spadku, tymczasem są to dwie odrębne instytucje prawa spadkowego, różniące się momentem, w którym można z nich skorzystać, oraz skutkami dla pozostałych spadkobierców.

Zrzeczenie się dziedziczenia – na czym polega?

Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy, pomiędzy nim a jego spadkobiercą ustawowym. Wymaga formy aktu notarialnego. Jej skutkiem jest to, że osoba zrzekająca się traktowana jest tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku – co ważne, zrzeczenie obejmuje, co do zasady, także zstępnych osoby zrzekającej się, chyba że w akcie notarialnym strony postanowią inaczej.

Odrzucenie spadku – na czym polega?

Odrzucenie spadku następuje dopiero po śmierci spadkodawcy, w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. Można je złożyć przed sądem lub przed notariuszem. W przeciwieństwie do zrzeczenia się, przy odrzuceniu spadku miejsce odrzucającego zajmują jego zstępni, którzy stają się spadkobiercami, chyba że oni również spadek odrzucą.

Kluczowe różnice między instytucjami

Podstawowa różnica dotyczy momentu dokonania czynności: zrzeczenie się jest możliwe wyłącznie za życia spadkodawcy, a odrzucenie wyłącznie po jego śmierci. Różnią się także skutkami dla dalszych zstępnych oraz wymaganą formą – zrzeczenie się zawsze wymaga aktu notarialnego, natomiast oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć również przed sądem.

Kiedy warto rozważyć każde z rozwiązań

Zrzeczenie się dziedziczenia bywa stosowane, gdy rodzina chce już za życia spadkodawcy uregulować przyszłe kwestie majątkowe, na przykład w zamian za wcześniejsze przekazanie darowizny. Odrzucenie spadku najczęściej wybierają spadkobiercy, którzy chcą uniknąć odpowiedzialności za długi spadkowe przewyższające wartość majątku.

Czy zrzeczenie się dziedziczenia można cofnąć

Zrzeczenie się dziedziczenia, podobnie jak jego zawarcie, wymaga zgodnej woli obu stron, spadkodawcy oraz spadkobiercy. Umowa taka może zostać rozwiązana wyłącznie w drodze kolejnej umowy zawartej w formie aktu notarialnego, na mocy której obie strony postanawiają przywrócić prawo do dziedziczenia. Jednostronne oświadczenie o rezygnacji ze skutków wcześniejszego zrzeczenia się nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Termin na odrzucenie spadku i konsekwencje jego niedotrzymania

Sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku liczony jest indywidualnie dla każdego spadkobiercy, od momentu, w którym dowiedział się on o tytule swojego powołania – co nie zawsze pokrywa się z datą śmierci spadkodawcy, zwłaszcza w przypadku dalszych krewnych. Niezłożenie oświadczenia w terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza odpowiedzialność za długi spadkowe ograniczone co do wartości odziedziczonego majątku, jednak nadal wiąże się z koniecznością formalnego uregulowania sprawy spadkowej.

Podsumowanie

Właściwy wybór między zrzeczeniem się dziedziczenia a odrzuceniem spadku zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Zachęcamy do konsultacji w naszej Kancelarii Notarialnej, pomożemy ustalić, które rozwiązanie będzie odpowiednie w Państwa przypadku, oraz przeprowadzimy przez całą procedurę.

Kancelaria Notarialna Jan Bańdo, Grzegorz Bańdo  |  Aleja Zwycięstwa 4/IIC, 41-200 Sosnowiec  |  tel. (+48) 32 266 05 29